Światowy Dzień Wody 2026

Co roku 22 marca świat jednoczy się, by zwrócić uwagę na najważniejszy zasób naszej planety. Światowy Dzień Wody, ustanowiony przez Organizację Narodów Zjednoczonych (ONZ) i obchodzony od 1993 roku, to nie tylko święto wody, ale przede wszystkim apel o podjęcie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju. Izba Gospodarcza Wodociągi Polskie przedstawia poniższe zestawienie informacji na podstawie oficjalnych treści publikowanych przez ONZ na stronie unwater.org.

Tegoroczna kampania, przebiegająca pod hasłem „Dostępność Wody Wzmacnia Równość”, koncentruje się na wodzie i warunkach sanitarnych jako prawach człowieka oraz fundamentach równości płci. Globalny kryzys wodny dotyka wszystkich, ale jego skutki nie rozkładają się równomiernie – to kobiety i dziewczęta najczęściej ponoszą największy ciężar braku dostępu do bezpiecznych źródeł wody.

Kluczowe fakty i statystyki: Woda a sytuacja kobiet na świecie

Oficjalne dane ONZ, UNICEF oraz UN Women rzucają światło na skalę wyzwań, przed którymi stoi współczesna gospodarka wodna w kontekście społecznym:

Dostęp i codzienne obciążenie:

  • Postęp w dostępie: W latach 2000–2024 dostęp do bezpiecznie zarządzanej wody pitnej zyskało 2,2 miliarda ludzi. Od 2015 roku liczba ta wzrosła o 961 milionów osób.
  • Wykluczenie kobiet: Ponad miliard kobiet (27,1% populacji żeńskiej) nadal nie posiada dostępu do bezpiecznie zarządzanych usług wodnych. Szacuje się, że 205 milionów z nich pije wodę z zanieczyszczonych źródeł lub wód powierzchniowych.
  • Ciężar zbierania wody: 1,8 miliarda ludzi wciąż nie ma wody w miejscu zamieszkania. W dwóch na trzy gospodarstwa domowe to kobiety są odpowiedzialne za jej gromadzenie.
  • Czas to życie: W 53 krajach kobiety i dziewczęta poświęcają aż 250 milionów godzin dziennie na zbieranie wody – to ponad trzy razy więcej niż mężczyźni i chłopcy.

Zdrowie, higiena i demografia:

  • Śmiertelność dzieci: Brak bezpiecznej wody i higieny jest przyczyną śmierci około 1000 dzieci poniżej piątego roku życia każdego dnia.
  • Zdrowie dziewcząt: 156 milionów dziewcząt w wieku 10–19 lat nie ma dostępu do podstawowych usług higienicznych, co zagraża ich zdrowiu i godności.
  • Sytuacja w Afryce: Około 43% zgonów noworodków na świecie ma miejsce w Afryce Subsaharyjskiej, gdzie tylko połowa placówek medycznych posiada dostęp do wody na miejscu.

Zmiany klimatu i zagrożenia:

  • Stres wodny: 380 milionów kobiet (9,5% populacji żeńskiej) żyje w warunkach wysokiego lub krytycznego stresu wodnego. Przewiduje się, że do 2050 roku liczba ta wzrośnie do 674 milionów w 33 krajach.
  • Susze: Szacunkowo 1,5 miliarda kobiet i dziewcząt mieszka w krajach narażonych na wysokie ryzyko suszy. Podczas suszy w Rogu Afryki w 2022 roku 9 milionów kobiet w wieku rozrodczym stanęło w obliczu zagrożenia zdrowia ze względu na płeć.

 

Udział kobiet w zarządzaniu i legislacji

Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 2015 roku wezwała państwa członkowskie do promowania przywództwa kobiet oraz ich równego udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących gospodarki wodnej. Mimo to:

Kobiety stanowią zaledwie nieco ponad jedną piątą pracowników sektora wodnego i są niedostatecznie reprezentowane na stanowiskach decyzyjnych.
Około 14% krajów wciąż nie posiada mechanizmów zapewniających kobietom równy udział w zarządzaniu wodą.
Pozytywnym sygnałem jest fakt, że 71% polityk i planów wodnych zawiera już konkretne środki mające na celu dotarcie do kobiet i dziewcząt. Choć wyglądają obiecująco na papierze, często te dokumenty zderzają się z rzeczywistością.
Woda nie ma płci, ale jej brak ma bardzo konkretne, społeczne oblicze.
Zarządzanie wodą przestaje być traktowane wyłącznie jako wyzwanie techniczne czy inżynieryjne, a zaczyna być postrzegane jako kwestia społeczna i sprawiedliwościowa.
Pojawia się nowy nurt: 24 kraje uznały prawa natury w swoim prawie lub konstytucjach (ruch zapoczątkowany przez Ekwador w 2008 r.), co wzmacnia ochronę zasobów wodnych w oparciu o perspektywy rdzennych mieszkańców.
Przesłanie kampanii 2026: Trzy kluczowe komunikaty

Tegoroczna kampania, koordynowana przez UNICEF i UN Women, kładzie nacisk na następujące aspekty:

Kryzys wodny nie jest sprawiedliwy: Brak praw do wody uderza najmocniej w kobiety. Musimy postawić je w centrum rozwiązań wodnych.
Kobiety muszą kształtować przyszłość: Głos i przywództwo kobiet są niezbędne, aby usługi wodne były odporne na zmiany klimatu.
Większa równość to lepsza gospodarka: Inwestowanie w przywództwo kobiet sprawia, że usługi wodne stają się bardziej inkluzywne, trwałe i skuteczne dla całego społeczeństwa.
 

Żródło: https://www.igwp.org.pl/swiatowy-dzien-wody-2026/